Dane statystyczne dotyczące płac minimalnych

Z Statistics Explained

Dane z sierpnia 2011 roku. Najnowsze dane: Więcej informacji Eurostatu, Główne tabele i Baza danych. Wersja w języku angielskim może być bardziej aktualna.

Ten artykuł ilustruje, jak bardzo poziomy płac minimalnych – określane przepisami krajowymi lub bezpośrednio w drodze krajowego porozumienia międzysektorowego – różnią się między państwami członkowskimi Unii Europejskiej (UE) oraz w strefie euro; przedstawia również porównanie z sytuacją w Stanach Zjednoczonych.

Dane statystyczne dotyczące płac minimalnych publikowane przez Eurostat odnoszą się do „miesięcznych” krajowych płac minimalnych. Krajowa płaca minimalna zwykle dotyczy wszystkich pracowników lub co najmniej zdecydowanej większości pracowników w kraju. Płace minimalne to kwoty brutto, tzn. przed potrąceniem podatku dochodowego i odprowadzeniem składek na ubezpieczenie społeczne. Wysokości takich podatków i składek różnią się zależnie od kraju. Krajowa płaca minimalna jest określana przepisami prawa, często po konsultacjach z partnerami społecznymi, lub bezpośrednio w drodze krajowego porozumienia międzysektorowego (tak jak w Belgii i Grecji).

Mapa 1: Płace minimalne w UE, EFTA i krajach kandydujących, lipiec 2011 r., w EUR
Wykres 1: Płace minimalne w państwach członkowskich UE, w Chorwacji, Turcji i USA, lipiec 2011 r., w EUR
Wykres 2: Płace minimalne w państwach członkowskich UE, w Chorwacji, Turcji i USA, lipiec 2011 r., w SSN
Wykres 3: Płace minimalne w stosunku do przeciętnej wartości średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto (Nace Rev.2, B-S) w państwach członkowskich UE, w Chorwacji i USA, 2010 r. (*2009 r.; Belgia, Francja, Irlandia, Turcja: brak danych)

Spis treści


Główne ustalenia statystyczne

W lipcu 2011 r. w 20 spośród 27 państw członkowskich UE (Belgia, Bułgaria, Republika Czeska, Estonia, Irlandia, Grecja, Hiszpania, Francja, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Węgry, Malta, Niderlandy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Słowacja i Zjednoczone Królestwo) oraz w dwóch krajach kandydujących (Chorwacja, Turcja) obowiązywały przepisy ustanawiające płace minimalne określane ustawowo lub w drodze krajowego porozumienia międzysektorowego.

Miesięczne płace minimalne były mocno zróżnicowane, od 123 EUR w Bułgarii po 1 758 EUR w Luksemburgu. Po skorygowaniu z uwzględnieniem siły nabywczej rozbieżności między państwami członkowskimi ulegają zmniejszeniu, stosunek najmniejszego do największego minimalnego wynagrodzenia w euro wynosi jeden do czternastu, natomiast wyrażony standardem siły nabywczej (SSN) wynosi jeden do sześciu. Niemniej jednak na przeciwległych końcach skali ponownie znalazły się Luksemburg (1 466 SSN miesięcznie) i Bułgaria (243 SSN).

Zróżnicowanie ustawowych płac minimalnych

W lipcu 2011 r. ustawowe płace minimalne wynosiły od 123 do 1 758 EUR miesięcznie brutto

Na Wykresie 1 przedstawiono wyrażone w euro poziomy miesięcznych płac minimalnych w państwach członkowskich, Chorwacji, Turcji i Stanach Zjednoczonych w lipcu 2011 r. Płace minimalne brutto w państwach członkowskich wynosiły od 123 EUR (Bułgaria) do 1 758 EUR (Luksemburg).

Na podstawie poziomu płac minimalnych dnia 1 lipca 2011 r. odnośnych 20 państw członkowskich wraz z Chorwacją, Turcją i Stanami Zjednoczonymi można podzielić na trzy grupy.

Do pierwszej grupy należy jedenaście krajów o najniższych płacach minimalnych, wynoszących od 100 EUR do 400 EUR miesięcznie: Bułgaria, Rumunia, Litwa, Estonia, Łotwa, Węgry, Słowacja, Republika Czeska, Polska, Turcja i Chorwacja.

Druga grupa obejmuje pięć państw członkowskich (Portugalia, Malta, Słowenia, Hiszpania i Grecja) oraz Stany Zjednoczone, gdzie poziom płac minimalnych jest średni i wynosi od nieco ponad 550 EUR do prawie 900 EUR miesięcznie.

Do trzeciej grupy należy sześć państw członkowskich (Zjednoczone Królestwo, Francja, Niderlandy, Belgia, Irlandia i Luksemburg), w których płace minimalne wynosiły powyżej 1 000 EUR miesięcznie.

Płace minimalne wyrażone parytetem siły nabywczej

Wyrażone parytetem siły nabywczej, różnice są znacznie mniejsze

Na Wykresie 2 porównano płace minimalne z uwzględnieniem poziomów cen poprzez zastosowanie parytetu siły nabywczej (PPP) dla wydatków na spożycie ostateczne w sektorze gospodarstw domowych.

Jak można było oczekiwać, korekta uwzględniająca różnice w poziomach cen ogranicza rozbieżności między krajami: podczas gdy płace minimalne wyrażone w euro (Wykres 1) wynosiły w lipcu 2011 r. od 123 EUR do 1 758 EUR (stosunek ok. 1:14), to wyrażone w SSN (Wykres 2) wynosiły od 243 do 1 466 (stosunek ok. 1:6). Kraje należące do grup 1 i 2, cechujące się względnie niskimi płacami minimalnymi wyrażonymi w euro, odznaczają się również niższymi poziomami cen, a zatem wyższymi płacami minimalnymi wyrażonymi w SSN. Z drugiej strony, w krajach należących do grupy 3, w których płace minimalne wyrażone w euro są wyższe, wyższe są również poziomy cen, przez co płace minimalne wyrażone w SSN są względnie niższe. Wyjątkiem w grupie 3 jest Zjednoczone Królestwo, w którym płaca minimalna wyrażona w SSN jest nieco wyższa niż w euro – co wynika ze stosunkowo słabej obecnie pozycji funta wobec euro.

Przy porównaniu rankingu miesięcznych płac minimalnych wyrażonych w euro z rankingiem płac minimalnych w SSN, najbardziej widoczne różnice występują w przypadku Niderlandów, Irlandii, Hiszpanii i Chorwacji – każdy z tych krajów przesuwa się o dwa miejsca. Pozycję zmienia także szereg innych krajów, jednak tylko o jedno miejsce (Republika Czeska, Słowacja, Polska, Turcja, Malta, Słowenia, Grecja i Stany Zjednoczone).

Poziom płac minimalnych w stosunku do średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto

W 2010 r. poziom płac minimalnych wynosił od 30% do 50% średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto w sektorach przemysłu, budownictwa i usług(z wyjątkiem gospodarstw domowych zatrudniających pracowników oraz organizacji i zespołów eksterytorialnych)

W przypadku odniesienia płac minimalnych do średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto w sektorach przemysłu, budownictwa i usług (z wyjątkiem gospodarstw domowych zatrudniających pracowników oraz organizacji i zespołów eksterytorialnych, Nace Rev. 2, sekcje B-S, Wykres 3), najwyższe wartości uzyskuje się dla Słowenii, a następnie dla Malty i Luksemburga. W tych trzech krajach płace minimalne wynoszą ponad 45% miesięcznego wynagrodzenia brutto. Na przeciwległym końcu skali sytuują się Republika Czeska, Rumunia (2009 r.) i Stany Zjednoczone, gdzie płace minimalne wynoszą poniżej 35% średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto.

Kontekst

Dane statystyczne dotyczące płac minimalnych publikowane przez Eurostat odnoszą się do „miesięcznych” krajowych płac minimalnych. Krajowa płaca minimalna zwykle dotyczy wszystkich pracowników lub co najmniej zdecydowanej większości pracowników w kraju.

Płace minimalne to kwoty brutto, tzn. przed potrąceniem podatku dochodowego i odprowadzeniem składek na ubezpieczenie społeczne. Wysokości takich podatków i składek różnią się zależnie od kraju. Krajowa płaca minimalna jest określana przepisami prawa, często po konsultacjach z partnerami społecznymi, lub bezpośrednio w drodze krajowego porozumienia międzysektorowego (tak jak w Belgii i Grecji).

Źródła i dostępność danych

Ustawowe miesięczne płace minimalne

Podstawowa krajowa płaca minimalna jest ustalana w odniesieniu do stawki godzinowej, tygodniowej lub miesięcznej i określana przepisami prawa (przez rząd), często po konsultacjach z partnerami społecznymi, lub bezpośrednio w drodze krajowego porozumienia międzysektorowego. Krajowa płaca minimalna zwykle dotyczy wszystkich pracowników lub co najmniej zdecydowanej większości pracowników w kraju. Zgłasza się wysokość płac brutto.

Publikowane przez Eurostat dane statystyczne dotyczące płac minimalnych odnoszą się do miesięcznych krajowych płac minimalnych i bazują na informacjach publikowanych na dzień 1 stycznia i 1 lipca każdego roku. Dla krajów, w których płac minimalnych nie ustala się w ujęciu miesięcznym (lecz np. w godzinowym lub tygodniowym), wysokość wynagrodzenia przelicza się na stawkę miesięczną z zastosowaniem współczynników konwersji przekazanych bezpośrednio przez odnośne kraje:

  • Irlandia: stawka godzinowa x 39 godzin x 52 tygodnie / 12 miesięcy;
  • Francja: dane od stycznia 1999 r. do stycznia 2005 r.: stawka godzinowa x 39 godzin x 52 tygodnie / 12 miesięcy; dane od lipca 2005 r.: stawka godzinowa x 35 godzin x 52 tygodnie / 12 miesięcy;
  • Malta: stawka tygodniowa x 52 tygodnie / 12 miesięcy;
  • Zjednoczone Królestwo: (stawka godzinowa x średnia liczba podstawowych godzin płatnych tygodniowo dla pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu we wszystkich sektorach x 52,18 tygodnia) / 12 miesięcy;
  • Stany Zjednoczone: stawka godzinowa x 40 godzin x 52 tygodnie / 12 miesięcy.

Ponadto w przypadkach gdy płace minimalne są wypłacane za więcej niż 12 miesięcy w roku (tak jak w Grecji, Hiszpanii i Portugalii, gdzie są wypłacane za 14 miesięcy), dane skorygowano z uwzględnieniem także takich płatności.

Dane dotyczące krajowych płac minimalnych zgłasza się Eurostatowi w walucie krajowej. W przypadku krajów nienależących do strefy euro, płace minimalne wyrażone w walutach krajowych przelicza się na euro z zastosowaniem uśrednionego miesięcznego kursu wymiany za poprzedni miesiąc (np. do przeliczenia płac minimalnych na dzień 1 stycznia 2011 r. zastosowano kurs za grudzień 2010 r.).

Aby wyeliminować wpływ różnic w poziomach cen między krajami, stosuje się specjalny współczynnik konwersji, zwany parytetem siły nabywczej (PPP). PPP dla wydatków na spożycie ostateczne w sektorze gospodarstw domowych każdego kraju stosuje się do przeliczenia miesięcznych płac minimalnych wyrażonych w walutach krajowych (serie o stałym kursie wymiany na euro w przypadku krajów strefy euro) na sztuczną wspólną jednostkę zwaną standardem siły nabywczej (SSN). Jeśli np. nie jest jeszcze dostępny PPP za 2011 r., stosuje się wartość za poprzedni rok, a następnie, kiedy PPP za 2011 r. jest już dostępny, aktualizuje się serie.

Kraje, z których dane nie są gromadzone

W Niemczech, na Cyprze i w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii obowiązują ustawowe płace minimalne, które nie mają zastosowania do zdecydowanej większości pracowników, lecz są ograniczone do konkretnych grup, definiowanych np. według sektora lub zawodu. Dane z takich krajów nie są gromadzone. Pomija się również kraje, w których nie obowiązują ustawowe krajowe płace minimalne: Danię, Włochy, Austrię, Finlandię, Szwecję, Islandię, Norwegię i Szwajcarię. W tych krajach płace są ustalane w drodze negocjacji między partnerami społecznymi, na poziomie przedsiębiorstwa lub na poziomie indywidualnych umów. Zwykle szerokie zastosowanie mają porozumienia na poziomie sektora, mające charakter erga omnes (dotyczą wszystkich), określające zatem de facto płace minimalne.

Minimalne płace miesięczne w stosunku do średniego miesięcznego wynagrodzenia

Dane dotyczące miesięcznego wynagrodzenia brutto, na podstawie których oblicza się ten wskaźnik, powinny obejmować wynagrodzenie w gotówce wypłacane przed wszelkimi potrąceniami podatkowymi i odprowadzeniem składek na ubezpieczenie społeczne płatnych przez otrzymujących wynagrodzenie i przejmowanych przez pracodawcę, a także ograniczone do wynagrodzenia brutto wypłacanego w każdym okresie rozliczeniowym. „Płatności niestandardowych”, takich jak trzynaste lub czternaste pensje, dodatki wakacyjne itd. nie bierze się pod uwagę. Ta definicja odpowiada definicji przyjętej na potrzeby badania struktury wynagrodzeń.

Dane powinny odnosić się do działalności objętej sekcją B-S klasyfikacji Nace Rev. 2 (przemysł, budownictwo i usługi, z wyjątkiem gospodarstw domowych zatrudniających pracowników oraz organizacji i zespołów eksterytorialnych), do przedsiębiorstw wszystkich klas wielkości oraz osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Okres referencyjny odpowiada rocznej średniej (jeśli nie jest dostępna: określonemu miesiącowi).

Więcej informacji Eurostatu

Publikacje

Główne tabele

Earnings
Main tables
Earnings (t_earn)
Minimum wages (tps00155)

Baza danych

Earnings
Database
Earnings (earn)
Minimum wages (earn_minw)
Monthly minimum wages - bi-annual data (earn_mw_cur)
Monthly minimum wage as a proportion of average monthly earnings (%) - Nace Rev. 2 (from 2008 onwards) (earn_mw_avgr2)
Monthly minimum wage as a proportion of average monthly earnings (%) - Nace Rev. 1.1 (1999-2009) (earn_mw_avgr1)

Metodyka / Metadane

Linki zewnętrzne

Zobacz także

Źródło „http://epp.eurostat.ec.europa.eu/statistics_explained/index.php/Minimum_wage_statistics/pl”
Utwórz książkę